Het kenmerkende kleurpatroon van de Siamees — donkere oren, poten en staart op een lichte romp — wordt de pointskleuring of colourpointrestrictie genoemd. Het is een van de meest herkenbare erfelijke eigenschappen in de kattenwereld, en wie met Siamezen, Balinezen of Thai-katten te maken heeft, doet er goed aan dit patroon goed te begrijpen.
Hoe werkt de pointskleuring genetisch?
De pointskleuring wordt veroorzaakt door een specifieke variant van het tyrosinase-gen. Bij katten met een cs-variant (ook wel colourpointallel genoemd) is het tyrosinase-enzym temperatuurgevoelig: het functioneert alleen bij lagere temperaturen en wordt inactief bij de hogere kerntemperatuur van het lichaam.
In de praktijk betekent dit:
Extremiteiten (oren, neus, poten, staart) zijn de koudste delen van het lichaam → tyrosinase is actief → pigment wordt aangemaakt → donkere punten
Romp is warm → tyrosinase inactief → weinig tot geen pigment → crème of witte basiskleur
Kittens worden bijna wit geboren, omdat ze in de warme baarmoeder verkeerden. De pointskleuren ontwikkelen zich in de eerste weken na de geboorte. Om de pointskleuring te bezitten moet een kat homozygoet zijn voor het cs-allel — hij heeft twee kopieën nodig (cs/cs).
De klassieke vier pointskleuren
Seal point — de meest bekende pointskleur. De punten zijn zeer donkerbruin, bijna zwart. De romp is crème tot lichtbruin van tint. Seal is de kleur die de meeste mensen voor ogen hebben als ze aan 'de Siamees' denken.
Blue point — een verdunde versie van seal. De points zijn blauwgrijs van kleur, de romp is witblauw, bijna glaciaal. Blue point-Siamezen zijn iets lichter en 'koeler' van tint dan seal points.
Chocolate point — de points zijn warm melkchocolade van kleur, de romp is ivoor. Het chocoladegen is recessief: beide ouders moeten drager zijn om een chocolade nakomeling te produceren.
Lilac point — een verdunde chocolade. De points zijn lichtrozegrijs (duifgrijs met een warme ondertoon), de romp is helder glaciaal wit. Lilac is de lichtste van de vier klassieke kleuren.
Uitgebreid kleurenpalet
Naast de klassieke vier zijn er talloze andere erkende pointskleuren bij de moderne Siamees en de OKH, waaronder rood, crème, cinnamon, fawn en alle tabby- en tortievarianten.
Bij de Thai zijn naast de klassieke vier ook andere kleuren, tabbies en torties toegestaan.
pointskleuren bij de OKH
De OKH heeft in principe geen pointskleuring — hij draagt het cs-gen niet homozygoot. Toch kunnen OKH-fokkers via kruisingen met Siamezen soms kittens produceren die drager zijn van het cs-allel zonder zelf een pointskleuring te tonen. Wanneer twee dragers met elkaar paren kunnen kittens met pointstekening geboren worden — maar deze worden geregistreerd als Siamees, niet als OKH.
Veelgestelde vragen over pointskleuren
Waarom worden Siamese kittens wit geboren?
Kittens bevinden zich in de baarmoeder op een constante hoge temperatuur van ongeveer 39 °C. Het temperatuurgevoelige tyrosinase-enzym is op die temperatuur inactief, waardoor er geen pigment aangemaakt wordt. Pas nadat de kittens geboren zijn en hun extremiteiten afkoelen, beginnen de points zich te ontwikkelen.
Kunnen points van kleur veranderen bij ouder worden?
Ja, in beperkte mate. Siamezen worden doorgaans donkerder met het ouder worden, met name op de romp. Dit is een normaal ouderdomsverschijnsel veroorzaakt door de daling van de lichaamstemperatuur op hogere leeftijd.
Zijn alle pointsgekleurde katten Siamezen?
Nee. De pointskleuring komt voor bij meer rassen, waaronder de Ragdoll, de Birman en de Neva Masquerade. De pointskleuring is het resultaat van hetzelfde cs-gen bij al deze rassen, maar rasstandaard, bouw en karakter verschillen sterk.