Kennisbank — Fokken

DNA en andere testen

Sinds een paar jaar is het mogelijk om je katten te laten testen op allerlei factoren via een DNA-test. Dit kan voor zowel gezondheidsaspecten als op factoren die het uiterlijk bepalen. Ook zijn er testen die je kunt laten uitvoeren om te bekijken of je kat doof is, Aids of leukemie heeft of een hartprobleem.

9 april 2026 ~3 min leestijd Fokken
Terug naar Fokken

DNA-testen

In het begin van de fokkerij hadden fokkers nog niet de kennis die ze nu ter beschikking kunnen hebben. Van genetica had men nog nooit gehoord en de uitkomst van een paring was vaak een zaak van toevalligheden.

Pas toen in de vorige eeuw de genetica van de kat onderzocht werd kon deze kennis gebruikt worden om wat meer gericht te fokken al ging het hier dan meer om de uiterlijke kenmerken van de kat. Langzamerhand ontdekte men meer en meer waarvoor welk gen verantwoordelijk was en werd deze kennis gebruikt om bepaalde kenmerken beter vast te leggen in een ras en om andere kenmerken te elimineren.

Tegenwoordig is het mogelijk om je kat via een DNA-test te laten testen op de aan- of afwezigheid van allerlei erfelijke aandoeningen zoals bijvoorbeeld Progressieve Retina Atrofie etc.

In België zijn fokkers verplicht om hun katten een DNA-test te laten ondergaan; wat gewoonlijk betekent dat de dierenarts een buisje bloed afneemt of met een staafje wangslijm verzamelt en dat naar een gespecialiseerd laboratorium stuurt. In Nederland is deze vorm van testen niet verplicht, maar een aantal fokkers laten hun katten/kittens standaard een DNA-test ondergaan om zo de toekomstige eigenaar de grootst mogelijke zekerheid te geven dat de fokker alles gedaan heeft om de gezondheid te garanderen.

BAER-test

Deze test moet door een gespecialiseerde dierenarts worden uitgevoerd. Hierbij worden electroden op het hoofd van de kat geplaatst en kan op die manier worden bepaald of een kat aan één zijde of aan beide zijden horend is. Voor witte katten met blauwe ogen, dus ook de Foreign White, is deze test verplicht omdat witte katten met blauwe ogen een groter risico lopen op doofheid vanwege het gen van Waardenburg. Dit geldt zeker voor fokdieren. Overigens hebben Foreign Whites de blauwe ogen van de Siamees en niet de blauwe ogen die geassocieerd worden met doofheid. Het voert te ver om hier een uitgebreide uitleg te geven over het gen van Waardenburg maar daar is uitgebreid wetenschappelijk onderzoek naar gedaan en daar is vast wel informatie over te vinden op Internet.

FIV en FeLV

Deze testen worden minimaal 1x per jaar gedaan bij fokdieren en door veel eigenaren van dekkaters verplicht gesteld naast de (jaarlijkse) entingen.

FIV = Feline Immunodeficiëntie Virus oftewel kattenaids
FeLV = Feline Leukemie Virus

HCM-screening (Hypertrofie Cardio Myopathie)

Deze test dient uitgevoerd te worden door een gespecialiseerde dierenarts omdat daar speciale apparatuur voor nodig is. Bij een aantal rassen is inmiddels een DNA-test ontwikkeld die enige zekerheid kan geven of en kat hieraan lijdt maar voor de meeste rassen is die test nog niet beschikbaar en dienen zij, indien nodig, jaarlijks gescreend te worden. In het kort komt het erop neer dat een hartwand steeds meer verdikt waardoor de pompfunctie van het hart verstoord raakt. Over het algemeen is deze aandoening pas aantoonbaar wanner de kat een paar jaar oud is, maar kan ook bij kittens voorkomen.

Deze test is niet verplicht

Laatste update: 9 april 2026

Meer in Fokken