Fokken is meer dan het bij elkaar brengen van twee katten. Verantwoord fokken van Oosterlingen — Siamees, OKH, Balinees, Mandarin en Thai — vereist kennis van de rasstandaard, inzicht in erfelijkheid en gezondheid, een sterk gevoel voor ethiek, en een langetermijnvisie op het ras. SOK van Neocat ondersteunt fokkers bij elke stap in dit proces.
De basis: de rasstandaard
Elke raskattenfederatie hanteert een rasstandaard: een beschrijving van het ideale uiterlijk en de gewenste eigenschappen van een ras. In Nederland werken fokkers doorgaans onder de regels van Neocat of andere erkende kattenorganisaties.
De rasstandaard bepaalt:
De toegestane kleuren en patronen
De lichaamsbouw en proporties
De hoofdvorm en oogkleur
Fouten die diskwalificeren (zoals een knikstaart)
SOK van Neocat ondersteunt fokkers en is aanwezig op Neocatshows waar fokkers hun katten kunnen laten beoordelen.
Gezondheid als basis
Gezondheid gaat boven uiterlijk. Verantwoorde fokkers houden rekening met bekende rasspecifieke risico's:
Aandoening Aanpak HCM (hartziekte) Jaarlijkse echocardiografie aanbevolen (niet verplicht; geen DNA-test beschikbaar) Hepatitische amyloïdose Niet fokken met dieren waarvan verwanten amyloïdose hebben ontwikkeld Knikstaart (strabismus) Selectie tégen deze kenmerken Te nauwe verwantschap (inteelt) Gebruik van inteeltcoëfficiënt (COI) als richtsnoer
Een lage inteeltcoëfficiënt (COI) is een indicatie voor genetische diversiteit. Moderne stamboeksoftware (zoals KittenTracker of PawPeds) berekent de COI en helpt fokkers verstandige paarkeuzes te maken.
Selectie van fokdieren
De keuze van geschikte fokdieren is de belangrijkste beslissing in het fokproces.
Checklist fokdier
Is geregistreerd in een erkend stamboek
Is bij voorkeur jaarlijks echocardiografisch onderzocht op HCM (aanbevolen, niet verplicht; er bestaat geen DNA-test voor HCM bij Oosterlingen)
Heeft geen bekende erfelijke aandoeningen in de naaste familielijn
Heeft een karakter en temperament dat aan de rasstandaard voldoet
Is oud genoeg: poezen bij voorkeur niet vóór 12 maanden voor het eerste nest; katers na de puberteit (ca. 8–10 maanden)
Het dekconctract
Bij inzet van een externe dekkater stelt de katereigenaar doorgaans een dekcontract op. Dit regelt:
De vergoeding of kittenaandeel
Aansprakelijkheid bij misgeboorten of doodgeboortes
Verplichte documenten (stamboom, gezondheidstesten)
Nestgrootte en geboorte
Oosterlingen hebben gemiddeld 4–6 kittens per nest. Grotere nesten zijn mogelijk maar vragen extra aandacht voor de voeding van alle kittens.
De dracht duurt gemiddeld 63–67 dagen
De moeder verzorgt de kittens aanvankelijk volledig zelf; de fokker biedt een rustige, veilige nestruimte
Kittens openen de ogen rond dag 7–10 en worden volledig gespeend rond 8 weken
Socialisatie: de eerste weken zijn bepalend
De periode van 2 tot 7 weken is de kritische socialisatieperiode. Kittens die in deze weken positieve ervaringen opdoen met mensen, geluiden, aanrakingen en omgevingsvariabelen, groeien op tot zelfverzekerde, mensgerichte katten.
Verantwoorde fokkers:
Hanteren de kittens dagelijks vanaf geboorte
Laten de kittens kennismaken met huishoudelijke geluiden (stofzuiger, muziek)
Bieden speelgoed, klimmateriaal en onderzoeksmogelijkheden
Registreren de gewichtsontwikkeling van elk kitten dagelijks
Leeftijd bij aflevering
De richtlijnen van het NOK schrijven voor dat kittens minimaal 12 weken oud zijn bij aflevering, en:
Volledig gevaccineerd
ontwormd
Voorzien van een stamboom
Gechipt en geregistreerd
Verantwoorde fokkers leveren bovendien een fokkersadvies mee: informatie over voeding, verzorging en de eerste weken in het nieuwe thuis.
De rol van SOK van Neocat
SOK van Neocat ondersteunt fokkers via:
Ledenbulletin met rasnieuws en fokkersinformatie
Tentoonstellingen en keuringen
Kittenbemiddeling: fokkers kunnen kittens aanmelden voor de kittenbemiddeling
Dekkaterlijst: fokkers kunnen hun dekkater aanmelden
Richtlijnen en advies over gezondheidsbeleid
Veelgestelde vragen over fokken
Moet ik lid zijn van SOK van Neocat om te mogen fokken?
Niet wettelijk verplicht, maar aansluiting bij een erkende vereniging geeft toegang tot stamboomregistratie, tentoonstellingen en een netwerk van ervaren fokkers. Kopers zoeken bovendien actief naar fokkers met een verenigingslidmaatschap als kwaliteitskeurmerk.
Hoeveel nesten mag een poes per jaar hebben?
Over het algemeen geldt een maximum van drie nesten per twee jaar; gerekend vanaf de geboortedatum van het eerste nest
Is fokken winstgevend?
Verantwoord fokken is vrijwel nooit winstgevend. Kosten voor voeding, veterinaire zorg, HCM-screening, stambomen, vaccinaties en socialisatiemateriaal overtreffen de inkomsten uit kittens in de meeste gevallen.