HCM is de meest voorkomende hartaandoening bij katten en komt in vrijwel alle rassen voor, ook bij Oosterlingen. In onze artikelen over gezondheid en fokkerij komt de afkorting regelmatig langs. Op deze pagina leggen we uit wat HCM precies is, hoe het wordt vastgesteld en wat het betekent voor fokkers en kopers.
Wat is HCM?
HCM staat voor hypertrofische cardiomyopathie. Bij deze aandoening wordt de hartspier dikker, vooral de wand van de linkerkamer. Daardoor kan die kamer zich minder goed vullen met bloed en moet het hart harder werken om dezelfde hoeveelheid bloed rond te pompen.
De verdikking ontstaat geleidelijk. Veel katten hebben er jarenlang geen merkbare last van, terwijl de aandoening zich ondertussen wel ontwikkelt. Dat maakt HCM lastig: de kat lijkt gezond, ook voor de eigenaar die hem dagelijks ziet.
Waarom het bij onze rassen aandacht verdient
HCM is niet specifiek voor de Oosterlingen — het komt bij veel rassen en ook bij huiskatten voor. Wel is het een aandoening met een erfelijke component, en dat maakt het relevant voor iedereen die fokt of een kitten koopt. In tegenstelling tot sommige andere erfelijke aandoeningen die we bij Siamees, OKH en Thai zien, is HCM niet met een eenvoudige DNA-test uit te sluiten.
Waaraan herken je het?
Juist omdat HCM lang onopgemerkt blijft, zijn er in het beginstadium meestal geen klachten. Wordt de aandoening ernstiger, dan kunnen deze verschijnselen optreden:
Sneller of moeizamer ademen, ook in rust
Minder actief zijn, sneller moe na spelen
Verminderde eetlust en gewichtsverlies
Plotselinge verlamming van de achterpoten, vaak met pijn — dit is een spoedgeval
Dat laatste komt doordat zich een bloedstolsel kan vormen dat vastloopt in de grote lichaamsslagader. Merk je dit, ga dan direct naar de dierenarts.
Een belangrijk misverstand: het ontbreken van een hartruis betekent niet dat er niets aan de hand is. Een deel van de katten met HCM heeft geen hoorbare ruis, en omgekeerd heeft niet elke kat met een ruis HCM. Alleen luisteren met de stethoscoop is dus niet voldoende.
Hoe wordt HCM vastgesteld?
De enige betrouwbare manier om HCM vast te stellen is een echocardiografie: een echo van het hart, uitgevoerd door een dierenarts met cardiologische ervaring. Daarbij wordt de dikte van de hartwand opgemeten en de werking van het hart beoordeeld.
Voor sommige rassen — met name de Maine Coon en de Ragdoll — bestaat een DNA-test die een specifieke genmutatie aantoont. Die tests gelden niet voor de Oosterse rassen. Ze zeggen niets over het risico bij een Siamees, OKH, Balinees, Mandarin of Thai. Voor onze rassen is er op dit moment geen gevalideerde DNA-test, en blijft de echo het aangewezen onderzoek. Meer over welke tests wél zinvol zijn, lees je in DNA en andere testen.
Omdat HCM zich op latere leeftijd kan ontwikkelen, is één echo geen garantie voor het leven. Een kat die op tweejarige leeftijd schoon is, kan later alsnog verdikking ontwikkelen. Herhaald onderzoek is daarom gebruikelijk bij dieren die worden ingezet voor de fok.
Wat betekent dit voor de fokkerij?
Voor fokkers is periodiek echo-onderzoek van de fokdieren de manier om HCM in de gaten te houden. Wordt de aandoening vastgesteld, dan hoort dat dier uit de fok te worden genomen. Ook nauw verwante dieren verdienen dan extra aandacht.
Dit past in de bredere aanpak die we beschrijven in Verantwoord fokken van Oosterlingen. Fokkers die een dekkater bij SOK aanmelden, geven daarbij door welk gezondheidsonderzoek is verricht.
Wat kun je als koper vragen?
Overweeg je een kitten, dan is het volstrekt normaal om naar de gezondheid van de ouderdieren te vragen. Een goede fokker vindt dat geen vervelende vraag. Denk aan:
Zijn de ouderdieren op HCM onderzocht, en wanneer voor het laatst?
Door wie is dat onderzoek gedaan?
Zijn er in de lijn hartproblemen bekend?
Mag ik de uitslagen inzien?
Meer vragen die je kunt stellen staan in Zo kies je een fokker voor een Siamees of OKH.
Als je kat HCM heeft
Een diagnose betekent niet dat er niets meer mogelijk is. Afhankelijk van het stadium kan een dierenarts medicatie voorschrijven die het hart ondersteunt of de kans op bloedstolsels verkleint, en zal er periodieke controle plaatsvinden. Hoe het verloop is, verschilt sterk per kat — sommige katten leven nog jaren met een goede kwaliteit van leven.
Overleg altijd met je eigen dierenarts over onderzoek en behandeling. Dit artikel geeft algemene informatie en vervangt geen diergeneeskundig advies.
Over gezondheid en ouderdom bij onze rassen lees je verder in Levensverwachting Siamees en OKH.